TransPort Literacki 31 - Festiwal inny niż wszystkie

Blisko sześćdziesięcioro twórców i twórczyń z ośmiu krajów oraz ponad 350 osób uczestniczących w programach literackich wzięło udział w TransPorcie Literackim 31, który odbył się w dniach 23–26 kwietnia 2026 roku w Dźwirzynie i Kołobrzegu.

Wśród gości znaleźli się m.in. Péter Nádas oraz uczestnicy międzynarodowego projektu „Tu i teraz”. Program objął także wydarzenia jubileuszowe Ewy Kuryluk i Tadeusza Sławka, spotkanie i koncert Tomka Lipińskiego, prezentacje debiutantów z projektu „Połów” oraz wydarzenia z oprawą muzyczną Jerzego Mazzolla. Hasłem edycji były słowa „Tu zaczyna się dalej”, które podkreślały odejście od podsumowań na rzecz procesu, zmiany i przekraczania granic w literaturze.

Festiwal funkcjonował jako przestrzeń wymiany między językami, doświadczeniami i uczestnikami, a jego formuła przesunęła się z klasycznego układu scena–publiczność w stronę wspólnoty warsztatowej. Program obejmował czytania, spotkania międzynarodowe oraz pracownie rozwijające zarówno pisanie, jak i współtworzenie życia literackiego. W wydarzeniu uczestniczyli nie tylko autorzy, lecz także tłumacze, redaktorzy, kuratorzy i odbiorcy.

Kluczową rolę odegrały pracownie, w tym „Połów” oraz warsztaty rozwoju twórczego. Po raz pierwszy zrealizowano także program „Kadry literatury”, skierowany do osób współtworzących obieg książki. Zajęcia prowadzili doświadczeni praktycy rynku literackiego, podkreślając zespołowy charakter powstawania literatury. Program „Kreatywna literatura” rozszerzył działania o formy dramatyczne, muzyczne i audiowizualne. Odbyły się m.in. pracownie scenariuszowe realizowane z partnerem branżowym, a równolegle działały grupy „Połowu” oraz warsztaty dla osób przed debiutem. To właśnie w tej przestrzeni uczestnicy rozwijali teksty – od pierwszych prób po świadome uczestnictwo w kulturze. Istotnym elementem festiwalu były premiery książek oraz prezentacje nowych głosów z Polski.

Wydarzenie miało także wymiar międzynarodowy dzięki udziałowi zagranicznych autorów i tłumaczy. Każdy dzień rozpoczynał cykl „Rozruch wyobraźni”, a całość dopełniały wydarzenia muzyczne i finałowa gala z wręczeniem nagrody oraz premierą płyty. Odbyła się również debata dotycząca roli sztucznej inteligencji w kulturze.

Festiwal zorganizowano głównie w Hotelu Senator w Dźwirzynie, a część wydarzeń miała miejsce w Kołobrzegu. Organizatorem było Biuro Literackie, a za program odpowiadał Artur Burszta. W realizację zaangażowany był szeroki zespół kuratorski i produkcyjny. Wydarzenie zrealizowano dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Komisji Europejskiej oraz licznych partnerów instytucjonalnych i lokalnych, co potwierdziło jego znaczenie dla rozwoju współczesnego życia literackiego.